سیری در عالم برزخ
اعمال خوب در برزخ
هر اندازه عمل صالح بیشتر باشد، صورت بهیّه ی انسان زیباتر می شود. قرآن کریم می فرماید:
«ذلِکَ الّذی یُبَشّرُ اللّهُ عِبادَهُ الّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات»
سیری در عالم برزخ
شهود برزخیِ نیت عالی به عنوان ابزاری برای مقبول افتادن اعمال
هر عملی که مقبول درگاه مقدس حق شد، صورت بهیّه ی برزخیه دارد ونیت عالی به عنوان ابزاری این صورت زیبا را بر ماده ی اوُلای نفس حاکم می کند و بین نفس و چهره ی برزخی اش ترکیب اتحادی برقرار می کند.
سیری در عالم برزخ
صورت هشتم: صورت برزخیه ی بهیّه
یکی از صورت هایی که در عالم برزخ مجسم می شود، «صورت برزخیه ی بهیه» است که در مقابل «صورت برزخیه ی موحِشِه» می باشد.
سیری در عالم برزخ
مشاهده تأویل اعمال و افعال
سؤال این است که آیا در دنیا برای عده ای تأویل افعال و اعمال اتفاق خواهد افتاد که قبل از مرگ آن را مشاهده کنند و واقعیّت ها را ببینند؟
سیری در عالم برزخ
روشنایی برزخ
یکی دیگر از صورت هایی که سالک الی الله در عالم برزخ میبیند، «روشنایی برزخ» است. چهره های نورانی و چراغ های روشنی که به درد تاریکی های برزخ می خورد را از همین الآن سیر می کند و می بیند.
سیری در عالم برزخ
قوای صورت انسانی
صورت انسانی دو قوه دارد:
سیری در عالم برزخ
صورت حیوانی در باطن انسان
انسان، حیوان بالفعل و انسانِ بالقوه است؛ زیرا وقتی کودک متولد می شود، شیره ی کودک تا چندین سال شیره ی حیوانی است و برای خروج از این فعلیت باید سیری داشته باشد که بدون مربّی ممکن نخواهد شد. مربّی استعداد درونی بشر را به فعلیت می برد و شکوفا می کند و وقتی این استعدادها شکوفا شد، «صورت انسانی» پدیدار شده، وجدان اخلاقی او شکوفا و عقلش به بالندگی می رسد و نیز قوه ی ناطقه و ادراکش کمال می یابد، هرحرفی را نمی زند و هر حرفی را نمی شنود.
سیری در عالم برزخ
دادگاه وجدان اخلاقی در زمان احتضار
وجدان اخلاقی، دادگاه بزرگی است که انسانِ مجرم را محاکمه می کند و به قول روان پزشکان، شکنجه های وجدان اخلاقی بسیار جانکاه وتوانفرسا است.
سیری در عالم برزخ
چگونگی ارضاء غریزه ی حبّ حیات
حب به دنیا و زندگی جاویدان در همه ی انسانها وجود دارد. برخی این زندگی جاودان را در همین دنیا جستجو می کنند، اما برخی سرای دیگر را ادامه همین دنیا می دانند و در برزخ و قیامت به دنبال زندگی جاودانند.
سیری در عالم برزخ
غریزه ی حبّ حیات در دالان برزخ
نمونه ای دیگر از کشف و شهود برزخی و آنچه بر انسان در لحظه ی مرگ عارض می شود، غریزه ی حب دنیاست که سبب می شود فرد علاقه ای به مفارقت از دنیا نداشته باشد.
سیری در عالم برزخ
سکراتِ موت در دالان برزخ
بعد از مرگ و ورود به قبر، مرحله ی تازه ای برای انسان آغاز می گردد که بر اساس اعمال آدمی در دنیا جایگاه خوب یا بدی خواهد بود.
سیری در عالم برزخ
دالان برزخ
یکی از صورت های برزخی که در هنگام مرگ برای انسان ظاهر می شود، دالان برزخ است و حالت احتضار، ورود به دالان برزخ است
سیری در عالم برزخ
دیدار با صالحان در زمان احتضار
یکی دیگر از نمونه های شهود برزخی قبل از مرگ و در حال احتضار دیدن اولیاء الله وائمه علیهم السلام وبه ویژه پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و امیر مؤمنان علیه السلام است.
سیری در عالم برزخ
قبول توبه در حال احتضار
یکی از اثرات شهود برزخی در زمان احتضار و قبل از مرگ که در همین دنیا برای افراد اتفاق می افتد، توانایی در توبه کردن و یا عدم توانایی در آن است. لذا در حال احتضار برخی فرصت را از دست می دهند و توانایی توبه کردن از آنها سلب می شود و این فرصت را از دست می دهند.
سیری در عالم برزخ
شهود برزخی در حال احتضار
یکی از نمونه های شهود برزخی در زمان احتضار و قبل از مرگ در همین دنیا برای افراد اتفاق می افتد و آن دیدار با ملک الموت یا قابض روح است. اما بر اساسا اعمال انسانها ملک الملک با چهره ای متفاوت رویت می شود.
سیری در عالم برزخ
سلام به مرگ
وقتی انسان می میرد، سلامت و بیماری ندارد، نه سالم است و نه بیمار. سلامتی و بیماری برای انسانی است که زنده است؛ اما چرا حضرت عیسی و یحیی به مرگ سلام می کنند؟
سیری در عالم برزخ
تاثیر اعمال و افکار در زمان مرگ
امام خمینی دستور العملی را نقل می کند که قابل توجه است:
از حدیث شریف پیامبر خدا صلی الله علیه و آله که فرمود: «اَلدّنیَا مَزرَعَةُ الآخِرَة» فهم می شود که اگر عمل صالح انجام ندهیم فرصت از دست می رود و با فرا رسیدن مرگ، انقطاع از اعمال و آمال خدا می رسد و اگر با این شهوات و اسارت، ملک الموت برسد، شیطان ایمان را در وقت مرگ از ما می رباید و با ما طوری رفتار می کند و در قلب ما نمایش می گذارد که با دشمنی حق و انبیا و اولیای او از دنیا برویم
سیری در عالم برزخ
برزخ بعد از مرگ
هنگامی است که انسان از دنیا برود و به عالم برزخ وارد شود. در اینجا اگر انسان از یاد خدا غافل شود، شیطان، قرین و همسفر او می شود.
سیری در عالم برزخ
برزخ قبل از مرگ
حالتی است که به انسان دست می دهد و خود را خارج و فارغ از طبیعت می بیند و به سوی معراج های معنوی سفر کرده، خود را از گناه محفوظ می بیند؛ ولی ممکن است شیطان زیر پایش را خالی کرده و با وسوسه هایش او را بلغزاند و مانع ماندن انسان در آن سفر شود؛ زیرا گاهی حالات معنوی انسان، حجاب اکبر می شود.
سیری در عالم برزخ
تکامل علمی پیش نیازِ سیر و سلوک برزخی
این مرحله به معنای ظهور و کشف مطلق است؛ یعنی خود واقعی در برزخ ظاهر می شود و آثار اولیه ی کفر و ایمان آشکار می گردد؛ زیرا باطن انسان در دنیا مشخص نمی شود و او می تواند باطن خویش را کتمان کند؛ امّا در حشر اصغر که مرگ و برزخ است، آثار برزخی کفر و ایمان روشن می شود.
سیری در عالم برزخ
تکامل عملی پیش نیازِ سیر و سلوک برزخی
تکامل تکاملی است که بر پایه ی خودشناسی و حرکت از ناخود به خود است. خود واقعی، وجود است نه ماهیت؛ زیرا تغییر ماهیت، نوعیت و جنسیت می سازد، اما هرگز تغییر ماهیت به خود رسیدن نیست.
سیری در عالم برزخ
کیفیت ثواب و عقاب بدن برزخی
شبهه ای که در اینجا مطرح می شود آن است که بعضی می گویند:
روح که پس از مرگ به بدن لطیفی به نام بدنِ مثالی تعلق می گیرد که مثل همین بدن است، با آن بدن ثواب یا عقاب می شود و حال آنکه انسان با این بدنِ مادی و خاکی عبادت کرده چرا به بدن دیگر ثواب برسد؟
سیری در عالم برزخ
همراهان انسان در عالم برزخ
شخص مسلمان دارای دوستان و همراهان مختلفی در سه صورت است که در حدیث امام علی ظاهر می شود:
سیری در عالم برزخ
بطلان تناسخ
از آنجا که اعتقاد به تناسخ، موجب انکار معاد و زندگی پس از مرگ است، از دیر زمان فلاسفه ی الهی و دانشمندان اسلامی درصدد ابطال آن برآمده و به آن پاسخ های متعددی داده اند که به بخشی از آنها اشاره می شود:
سیری در عالم برزخ
تناسخ
یکی از مسائل مطرح در بین ادیان و مکاتیب مختلف بحث از تناسخ است. بدین معنی که بعد از مرگ روح دوباره به جهان بازگشته و به تناسب اعمال و رفتار خود در بدن قبل در جسم جدیدی حلول می نماید. پس اگر فرد از صالحین باشد، روح در یک فرد صالح و یا مثلا حیوان مفید حلول می نماید و اگر فرد از اشرار باشد روحش در حیوانات غیر مفید و بی خاصیت حلول می نماید.
سیری در عالم برزخ
تکامل روح در برزخ
آنچه از آیات و روایات استفاده می شود، دلالت بر این دارد که روح پس از ورود به عالم برزخ، بر اساس نظام برزخی و مسیری که در نظام دنیایی داشته، به سیر و حرکت خود ادامه می دهد؛
سیری در عالم برزخ
خلقت روح
در بحث خلقت روح، اختلاف است که دو نظریه ی مشهور را مورد بررسی قرار می دهیم
سیری در عالم برزخ
رابطه دنیا و برزخ
عالم برزخ صورت نازله ی عالم تجرد است. از طرفی عالم «مثال» در رتبه ی بالاتر از عالم «ماده» قرار گرفته و مجرّد از آثار ماده است و باطن عالم مادی است؛ از این رو عالم ماده در احاطه ی عالم مثال و برزخ محیط بر عالم مادی است.
سیری در عالم برزخ
امکان تکامل و سیر و سلوک در عالم برزخ
مقدمه:
تصور تکامل نفوس در برزخ بسی مشکل است؛ چون تکامل بدون ماده رخ نمی دهد. رشد نفس نباتی گیاهان بخاطر وجود ماده از بذر، خاک، آب و هوا است و بدون آنها کمالی نیست. عرصه ی برزخ نیز زمانی است که انسان از بدن مادی فاصله گرفت و بدن طبیعی عنصری را کنار گذاشت.