معرفت

سیری در عالم برزخ

قبول توبه در حال احتضار

یکی از اثرات شهود برزخی در زمان احتضار و قبل از مرگ که در همین دنیا برای افراد اتفاق می افتد، توانایی در توبه کردن و یا عدم توانایی در آن است. لذا در حال احتضار برخی فرصت را از دست می دهند و توانایی توبه کردن از آنها سلب می شود و این فرصت را از دست می دهند.

لذا قرآن می فرماید: «ثُمّ یَتُوبُونَ مِنْ قَریب»[1] سپس بدون فاصله ی زیاد توبه می کنند و به سوى خدا برمی گردند».

توبه در دو جسم ظاهر می شود: یکی جسم سفید و دیگری در جسم قرمز؛ اگر در جسم سفید ظاهر شود توبه فرد قبول است و اگر در جسم قرمز ظاهر شود توبه اش قبول نشده است.

در این زمینه شیخ بهایی ره حدیثی از امام صادق علیه السلام نقل می کند که توبه تا چه زمانی قبول می شود؟ حضرت فرمود:

«قَالَ رَسُولُ اللّهِ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ قَبِلَ اللّهُ تَوْبَتَهُ» پیامبر اکرم فرمود: هر که توبه کند پیش از مردنش به یک سال، حق سبحانه و تعالى توبه ی او را قبول مى کند.

«ثُمّ قَالَ إِنّ السّنَةَ لَکَثِیرَةٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِشَهْرٍ قَبِلَ اللّهُ تَوْبَتَهُ»؛ بعد از آن فرمودند که یک سال بسیار است! هر که توبه کند پیش از مردن به یک ماه، حق سبحانه و تعالى توبه ی او را قبول مى فرماید.

 «ثُمّ قَالَ إِنّ الشّهْرَ لَکَثِیرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِجُمْعَةٍ قَبِلَ اللّهُ تَوْبَتَهُ»؛ بار دیگر فرمودند که یک ماه بسیار است! هر که توبه کند پیش از مردنش به یک روز، حق جل و علا توبه ی او را قبول می فرماید.

«ثُمّ قَالَ إِنّ الْجُمْعَةَ لَکَثِیرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِیَوْمٍ قَبِلَ اللّهُ تَوْبَتَهُ»؛ سپس فرمودند که یک روز بسیار است! هر که توبه کند پیش از موت به یک ساعت، حق عز و علا توبه او را قبول می فرماید.

«ثُمّ قَالَ إِنّ یَوْماً لَکَثِیرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ یُعَایِنَ قَبِلَ اللّهُ تَوْبَتَهُ»[2]؛ سپس فرمودند که یک ساعت نیز بسیار است! هر که توبه کند و جان به این جا رسیده باشد - و اشاره فرمودند به حلق مبارک خود - حق سبحانه و تعالى توبه ی او را قبول می فرماید.

بنابراین عده ای می خواهند توبه کنند، ولی فرشته ی قابض ارواح اجازه نمی دهد و می گوید: من یکسال فرصت دادم توبه نکردی و در غفلت محض به سر بردی! از خدا خواستم که یک ماه دیگر ترا فرصت دهد! ولی تو باز هم غفلت کردی و اظهار پشیمانی ننمودی! بار دیگر از خدا خواستم که یک شب را به او وقت بدهید، ولی تو باز هم غنیمت نشمردی و توبه نکردی! برای بار سوم از خدا یک روز را مهلت خواستم، ولی باز هم توبه ای از سوی تو حاصل نشد؛ ولی اکنون که آمدم تا جانت را بستانم، با دیدن من و رؤیت مرگِ بیمار خود می خواهی توبه کنی؟! اینجا دیگر توبه ات قبول نمی شود.[3]

[1]. نساء/17.

[2]. الکافی، ج2، ص440.

[3]. سیری در عالم مرگ، ص170.