امشب سخن ازجان جهان بایدگفت / توصیف رسول(ص) انس و جان باید گفت
در شـــــام ولادت دو قــطب عالم / تبریک به صــاحب الزمان (عج) باید گفت . . .
میلاد پیامبر رحمت، حضرت محمد (صل الله علیه وآله) و امام جعفر صادق (علیه السلام) مبارک.
یاد خدا در آیات
انسان با ایمان که درجهت لقاءالهی و رستگاری و نجات خود در تلاش است نیازمند به دو نیروی قوی و حرکت آفرین و نگاه دارنده است. آنچه که در انسان تحرک و تلاش ایجاد می کند یاد خداوند و صفات جمال و جلال او و نعمت های بی پایانش است و آنچه که باز دارنده موانعی چون خود بینی ها و گناه و معصیت است همانا یاد خداست. از این رو قرآن کریم فرموده است:
حلم و شکیبایی از خصلت های انبیاء است. حضرت ابراهیم (ع) بسیار حلیم و رئوف بود و فراوان به درگاه خداوند تضرع داشت و بسیار درباره خود و خلق از خدا مغفرت و آمرزش می طلبید. انسان حلیم ظرفیت پذیرش واقعیت های بزرگ را پیدا می کند. افق فکر باز می شود و با دید وسیع و حوصله کافی مسائل و امور را پیگیر می شود.
قرآن کریم مردم را در عالم برزخ و قیامت به سه دسته تقسیم کرده است. گروهی مؤمنان خالص ،گروهی کافران خالص، و گروهی متوسط و مستضعفند. جهان برزخ مخصوص گروه اول و دوم است اما گروه سوم در یک نوع حالت بی خبری، عالم برزخ را طی می کنند.
وجوب پوشیدگی زن در برابر مرد بیگانه از مسلمات دین اسلام است. آیات متعدد قرآنی و روایات و اتفاق و اجماع فقیهان نیز بر لزوم حجاب دلالت دارد. زیرا حجاب و پوشش زن به عنوان یکی از مظاهر حیا، و عفاف امری فطری و طبیعی است. و برای تأمین سلامت فرد و جامعه از ضرورت ویژه ای برخوردار است.
اساس حکمیت، حکم و حکومت در قرآن، ایجاد قسط و عدل در جامعه است. از سوی دیگر، آیات فراوان درباره عدل وکلمات مترادف آن، بیانگر اهمیت جایگاه این مفهوم در قرآن است مانند، قسط، عدل، استقامت، وسط، نصیب، میزان، واژه عدل و مشتقات آن 29 بار در قرآن ذکر شده اند. همچنین آیات دیگر قرآنی درباره توصیه ی به عدالت و مفاهیم مترادف آن نازل شده است. همچنین عدل به معنای دیگر، از جمله، وکیل، پیمانه، پاداش، میانه روی، مساوات، برابری، بکاربرده شده است.
آثار ارزنده هر پدیده ای بستگی به ارزش و اهمیت آن دارد و چون راستی از اهمیت بالایی برخوردار است، پیامد های اررزشمند و نیکویی دارد که برخی از آنها به شرح زیر است:
راستگویی یکی از نشانه های بارز شخصیت انسان، عظمت فکر و پاکی روح اوست.
راست گویان معمولاً افرادی شجاع، صریح، با اخلاص، کم طمع و خالی از حب و بغض های افراطی هستند، زیرا راستگویی بدون این ها ممکن نیست. به عکس، افراد دروغگو معمولاً ترسو، ریاکار، متعصب، لجوج و گرفتار حب و بغض های نادرستند.
در قرآن آیات زیادی درباره اهمیت صدق و راستی وارد شده که در اینجا یکی از آیات را مورد توضیح و تفسیر قرار می دهیم.
خداوند حالات افراد صادق و درستکار و راستگو را به روش زیبا و پر جاذبه بیان می کند و می فرماید:
تولّی و تبرّی داری سه مرتبه است.
الف) قلبی ب) زبانی ج) عملی
1. مرتبه قلبی تولّی و تبرّی
مرتبه ي قلبي تولّا و تبرّا آن است كه انسان قلباً خدا و پيامبر(ص) و اولياي خدا را دوست داشته باشد و از دشمنان آنان بيزار باشد. اين مرتبه، اساسيترين مرتبه ي تولّا و تبرّا محسوب ميشود، زيرا قلب انسان كانون محبّت و نفرت اوست و اين مرتبه پايه و اساس مراتب ديگر تولّا و تبرّا به شمار ميآيد.
ولایت شامل «ولای عام» و «ولای خاص» است.
1. «ولای عام» به معنی آن است که مؤمنان یکدیگر را دوست داشته باشند و ایمان اساس دوستی و ولای مؤمنان است، در واقع «ولای عام» پیوندی است که مسلمانان را از راه محبت و دوستی به یکدیگر مرتبط می سازد، به گونه ای که هر یک را به سرنوشت دیگری علاقمند و در ساختن جامعه ای توحیدی مؤثر و صاحب نقش می کند. قرآن کریم می فرماید:
برای درک بهتر معانی توّلی و تبرّی باید با مفاهیم ولایت و برائت آشنا شویم.
«ولایت» از ریشه «ولی» اشتقاق یافته است و از این واژه در زبان فارسی و عربی لغات بسیاری ساخته شده است که از آن جمله می توان به ولایت، ولا، ولی، والی، مولی، اولی، مولوی، تولّا اشاره کرد.
انسان موجودی تأثیر پذیر است و موقعیت های مکانی و زمانی و شرایط فرهنگی، اجتماعی و پیوند های مردمی، زمینه تأثیر پذیری او را فراهم می آورد. بدون تردید او به شدت از محیط خانوادگی و جاذبه ها و الگوهای اجتماعی و معاشران و نزدیکان رنگ می پذیرد و پیوسته تحت تأثیر اخلاق نیک و بد آنان قرار می گیرند.
امر خطیر امانت داری از جایگاه ویژه ای برخوردار است که قرآن کریم این کتاب الهی و برنامه ی جامع زندگی فردی و اجتماعی بارها به آن اشاره کرده و همه مؤمنان را به پاسداشت آن فرمان می دهد. از جمله می فرماید: «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلىَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبَالِ فَأَبَينَ أَن يَحْمِلْنَهَا وَ أَشْفَقْنَ مِنْهَا وَ حَمَلَهَا الْانسَنُ إِنَّهُ كاَنَ ظَلُومًا جَهُولا»[1] «ما امانت (تعهّد، تكليف، و ولايت الهيّه) را بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه داشتيم، آنها از حمل آن سر برتافتند، و از آن هراسيدند؛ امّا انسان آن را بر دوش كشيد؛ او بسيار ظالم و جاهل بود، (چون قدر اين مقام عظيم را نشناخت و به خود ستم كرد).»
عدالت از جمله مفاهیم بنیادی در عرضه نظریه های سیاسی و اعتقادی است که از روزگاران نخستین دغدغه خاطر انسان بوده و ذهن اندیشمندان بسیاری را در جهان غرب و اسلام به خود مشغول داشته است.
در اندیشه شیعه «عدل» یکی از اصول اعتقادی است که علاوه بر عرصه خدا شناسی و صفات الهی بازتاب مهمی در عرصه سیاسی و اجتماعی دارد.
یکی از عواملی که می تواند انسان را به فلاح و رستگاری برساند «راست گویی» است.
بدون شک دو صفت راستی و درستی بارز ترین نشانه ی شخصیت است، بلکه بدون آن ها نمی توان کسی را انسان واقعی نامید. این دو از یک ریشه ی مشترک سرچشمه می گیرند، زیرا راستگویی چیزی جز امانت در ادای سخن نیست. همان گونه که امانت هم چیزی جز صداقت در عمل نیست.
یکی از مسائل مهم و زیر بنائی دین مقدس اسلام که باعث فلاح و رستگاری و سعادت ابدی منتهی می شود و مسئله « تولی و تبری» می باشد.
خداوند در ما محبت را آفریده است تا نسبت به کسانی که به ما خدمت میکنند، یا کمالی دارند، - خواه کمال جسمانی، یا کمال عقلانی یا روانی و یا عاطفی - به ابراز علاقه و محبت بپردازیم.
سلام بر تو ای عصمت هشتم!
کوچه های توس، هنوز بوی عطرآگین تو را می دهد
آوای غریب ملائک هنوز در طواف حریم کبریایی ات به گوش می رسند.
السلام علیک یا علی بن موسی الرضا المرتضی (علیه السلام)
شهادت امام رئوف، غریب الغربا تسلیت...
نه تـنها مــاتـم جان سوز پـرچـمدار تــوحـید اسـت
کـه هستـى شد سیه پـوش امام ممتحن امشب
گـهـى گـــــریـم ز داغ جــــانــگداز حــضرت خــاتـم
گهى نالم چو نى درسوگ فرزندش حسن امشب
یکی از عوامل که درتحصیل آرامش و رستگاری انسان مؤثر است، استفاده از نیروی بزرگ صبر و شکیبایی در برابر حوادث و مشکلات زندگی است و همچنین مطمئن ترین کشتی نجات و کلید هر خیر و خوبی و دروازه خوشبختی و کامرانی دنیا و آخرت صبر و پایداری است.
قرآن کریم در این باره می فرماید: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ»[1] «ای کسانی که ایمان آورده اید در برابر مشکلات و هوس هایتان استقامت کنید، و در برابر دشمنان نیز پایدار باشید. و از مرز های خود مراقبت کنید و از خدا بترسید، باشد که رستگار شوید.»
جهاد یکی از دستورات بسیار مهم اسلام است. بر مسلمانان واجب است برای ترویج خدا پرستی و اجرای احکام الهی و مبارزه با کفر و بیدادکری با دشمنان اسلان و طرفداران مادیگری و بی دینی جنگ و جهاد نمایند. خداوند در قرآن میفرماید: «...وَ جاهِدُوا في سَبيلِهِ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ»[1] «و جهاد کنید در راه خدا شاید که رستگار شوید.این جهاد بیانگر جهاد مال یا با جان در راه خدا را بیان می کنند.»
یکی از عوامل نگرانی، احساس گناه است و مناسب ترین راه مقابله با آن توبه و طلب آمرزش است، برای رهایی از فشار های درونی وجدان گاهی راحتی و آرامش را از خطا کار سلب می کند، اسلام بهترین راه را پناه بردن به راه توبه و طلب آمرزش می داند.
خداوند در قرآن کریم می فرماید:
«وَ تُوبُوا إِلَی اللّهِ جَمِیعاً أَیُّهَا الْمُومِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ»[1] «و به سوی خدا باز گردید ای مومنان باشد که سعادتمند شوید.»
امر به معروف و نهی از منکر دو برنامه مهم اسلام و از اقسام فروع دین است. قرآن کریم و پیشوایان معصوم (ع) از این فریضه الهی بسیار سخن گفته و مسئولیت ما را روشن ساخته اند.نه تنها دین اسلام بلکه دیگرادیان آسمانی نیز بیشترین برنامه های تربیتی خود را از این طریق به اجرا در آورده اند.
(امر) یعنی فرمان و (نهی) یعنی بازداشتن. معروف یعنی شناخته، خوب، و منکر یعنی ناپسند، ناروا، زشت وناشناخته.
یکی دیگر از عوامل مهم فلاح و رستگاری در دنیا و آخرت مسئله «زکات» است که شامل واجب و مستحب آن یعنی زکات شرعی و زکات فطره، انفاق مال و صدقه میشود. دادن زکات چه زکات مال و چه زکات فطره موجب خوشبختی اداء کنند آن است.
خداوند در قرآن کریم می فرماید: «وَ الَّذينَ هُمْ لِلزَّکاةِ فاعِلُونَ»[1] در این آیه اداء زکات و مداومت بر آن که جنبه اجتماعی و مالی دارد از صفات مؤمنان و رستگاران بیان شده است.
مهمترین سرمایه یک جامعه، اعتماد متقابل افراد اجتماع نسبت به یکدیگر است، اصولا آنچه جامعه را از صورت آحاد پراکنده بیرون می آورد و همچون رشته های زنجیر به هم پیوند می دهد، همین اصل اعتماد متقابل است که پشتوانه فعالیت های هماهنگ اجتماعی و همکاری در سطح وسیع می باشد.
عهد و پیمان و سوگند، تاکیدی است برحفظ این همبستگی و اعتماد متقابل اما آن روز که عهد و پیمان ها پشت سر هم شکسته شود، دیگر اثری از این سرمایه بزرگ اعتماد عمومی باقی نخواهد ماند، و جامعه به ظاهر متشکل ، تبدیل به آحاد پراکنده فاقد قدرت می شود.
تقوا، فلاح و رستگاری و زمینه ساز عمل به دستورات خداوند است. علامه طبرسی در تفسیر مجمع البیان در این باره می گوید: «تقوا، پرهیز از حرام و انجام واجبات، دور ماندن از عذاب خدا با انجام پسندیده و درست، و نرفتن به میدان نهی ها و حضور در سرزمین امن رهایی خدا است».
تقوا و پرهیزکاری، یک نیروی کنترل درونی است که انسان را در برابر طغیان شهوات حفظ می کند و در واقع نفس ترمزی نیرومند نیاز دارد که ماشینِ وجود انسان را در پرتگاه ها حفظ و از تندرویی های خطرناک، باز دارد.
خدای متعال قرآن را هدایت تقوا پیشگان معرفی نموده، ایشان را اهل هدایت و رستگاری میداند: «هُدًى لِّلْمُتَّقِينَ... أُولئِكَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ.»[1]
«الم ﴿١﴾ ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ ﴿2﴾ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ﴿3﴾ وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ﴿4﴾اُولئِكَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ﴿5﴾». الم (بزرگ است خداوندى كه اين كتاب عظيم را، از حروف ساده الفبا به وجود آورده). (1) آن كتاب با عظمتى است كه شك در آن راه ندارد و مايه هدايت پرهيزكاران است. (2) (پرهيزكاران) كسانى هستند كه به غيب [آنچه از حس پوشيده و پنهان است] ايمان مىآورند و نماز را برپا مىدارند و از تمام نعمتها و مواهبى كه به آنان روزى دادهايم، انفاق مىكنند. (3) و آنان كه به آنچه بر تو نازل شده، و آنچه پيش از تو (بر پيامبران پيشين) نازل گرديده، ايمان مىآورند و به رستاخيز يقين دارند. (4) آنان بر طريق هدايت پروردگارشانند و آنان رستگارانند. (5).
انسان امروز در اثر نگرانی ها و نا آرامی های دنیای جدید، پیش از پیش به امنیت و آرامش نیازمند بوده و هم چنان در پی یافتن راه های جدید برای رسیدن به آرامش معنوی و سعادت و رستگاری است. حال در این جا به برخی عوامل کلید ی راه های کسب فلاح و رستگاری از دیدگاه معارف اسلامی پرداخته و عوامل ایجاد کننده فلاح و رستگاری را بیان می کنیم.
از عوامل بسیار مهم رسیدن به سعادت اُخروی نماز می باشد خداوند می فرماید: «قدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ هُمْ فىِ صَلَاتهِمْ خَاشِعُونَ»[1] «مومنان رستگار شوند، کسانی که در نمازشان خشوع دارند.»
خشوع به معنای تواضع و ادب جسمی و روحی است که در برابر شخص بزرگ یا حقیقت مهمی در انسان پیدا می شود و آثارش در بدن ظاهر می گردد. در واقع کسانی که به هنگام نماز آن چنان حالت توجه به پروردگار می یابند که از غیر او جدا می گردند و چنان غرق معنویت این نماز می شوند که باعث خود سازی و تفکر و حضور و راز و نیاز با پروردگارشان می شود و که بر تمام ذرات وجودشان اثر می گذارد.
اصطلاح فلاح و رستگاری در قرآن کریم در مورد مؤمنان، پرهیزکاران، مجاهدان و... به کار رفته است و خبر از رستگاری و سعادت ابدی آنها میدهد. در آیات ابتدایی سوره مؤمنون به رستگاری مومنان اشاره شده است و ویژگی های مؤمنان اینگونه برشمرده شده است.
«قَد أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ﴿١﴾ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ ﴿٢﴾ وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ ﴿٣﴾ وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ ﴿٤﴾ وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ ﴿٥﴾ إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ﴿٦﴾ فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاءَ ذَلِكَ فَأُولَـئِكَ هُمُ الْعَادُونَ ﴿٧﴾ وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ ﴿٨﴾ وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ ﴿٩﴾ أُولَـئِكَ هُمُ الْوَارِثُونَ ﴿١٠﴾». (مؤمنون: 10-1). (به راستى كه مؤمنان رستگار شدند، (1) همانان كه در نمازشان فروتنند، (2)و آنان كه از بيهوده رويگردانند، (3) و آنان كه زكات مىپردازند، (4) و كسانى كه پاكدامنند، (5) مگر در مورد همسرانشان يا كنيزانى كه به دست آوردهاند، كه در اين صورت بر آنان نكوهشى نيست. (6) پس هر كه فراتر از اين جُويد، آنان از حد درگذرندگانند. (7) و آنان كه امانتها و پيمان خود را رعايت مىكنند، (8) و آنان كه بر نمازهايشان مواظبت مىنمايند، (9)آنانند كه خود وارثانند، (10)».