هدايت به معناي واقعي

تکامل عملی

هدايت به معناي واقعي

هدايت به معناي واقعي زمانی محقق می­شود كه از ناحية خداي سبحان باشد و زمانی هدایت از طرف خداي سبحان تحقق می­یابد كه آدمي را به صراط مستقيم كشانيده و با انبيا عليهم‏السلام همراه كند و علامت آن نيز اين است كه برگشت همة افعال انسان به توحيد و اقامة دعوت حق و عبوديت و تقوا باشد.

ادامه نوشته

رسیدن به کمال با رعایت تقوا و ترک گناه

تکامل عملی

رسیدن به کمال با رعایت تقوا و ترک گناه

یکی از آثار تصفیة نفس، پرهیز از گناه است، چنانکه از شرائط مهمّ موفقیت در تحصیل علوم شرعی است. کسی که مرتکب کار حرام شود، قلبش تیره و تار می­گردد و دیگر قابلیت تابیدن نور کمال را ندارد.

حتی گناهی به ظاهر کوچک ممکن است که آدمی را به بدبختی بکشاند و برای همیشه از تحصیل کمال محروم و به مقدسات و ارزش­ها بدبین کند.

ادامه نوشته

مظاهر جلال الهی

تکامل عملی

مظاهر جلال الهی

آنچه خوانديم درمورد صفت جمال خداوند بود. اما صفت جلال خداوند چگونه است؟ همانطور كه بيان شد: «وَ مَا يَتَعَلَّقُ بِالقَهرِ فَهُوَ الجَلاَل ...»؛[1] هر چیزی که متعلق به قهر خداست مثل قهر و غضب، منشأ صفات جلالیة خداوند است. حضرت موسی عليه­السلام نسبت به فرعون مظهر جلال خدا بود، اما نسبت به مؤمنین مظهر جمال خداوند بود؛ یعنی نسبت به مؤمنین رحمت، هدایت و نور بود، اما نسبت به فرعون و فرعونيان خشم، غضب و غلبه بود. ما انسان­ها هم بايد به گونه­ای باشیم که نسبت به مسائل دیني، صفت جمال خدا باشیم و نسبت به بی­دینی و لاابالی­گری، صفت جلال خدا باشيم.

ادامه نوشته

ترحّم از مظاهر جمال الهی

تکامل عملی

ترحّم از مظاهر جمال الهی

هر چیزی که در جهان مربوط به لطف خداست از صفات جمال می­باشد؛ مثلاً رحمت از الطاف خداوند است که به بشر ترحّم می­کند و اگر ترحّم نکند و انسان را به خودش واگذارد، انسان از هر طرف منهدم خواهد شد. پزشکان می­گویند که در انتهای فضای دهان سوراخی وجود دارد که برای تنفس است و یک پردۀ نازکی بین آن و دهان حائل است که هر وقت غذا می­خوریم، این پردة کوچک جلوی این منفذ قرار گرفته و مانع ورود غذا می­شود و بعد از فرودادن غذا دوباره به حالت اول برمی­گردد. پزشکان می­گویند که اگر ذره­ای از غذا به درون منفذ راه پیدا کند، خطر مرگ حتمی است. چقدر شما در شبانه­روز غذا می‌خورید!؟ چرا هیچ اشتباهی در بالا و پایین رفتن این پرده ایجاد نمی­شود؟ این نمونة کوچکی از رحمت خداوند است که از صفات جمال به شمار می­رود.

ادامه نوشته

تکامل نفس

تکامل عملی

مشکل سوم: تکامل نفس

سومین مرحله از مراحل سه­گانة بازیابی نفس، مرحلة تکمیل یا تکامل نفس است. تکامل نفس می­تواند هم از مظاهر جلال خدا باشد و هم می­تواند از مظاهر جمال خداوند باشد و برای اینکه مطلب روشن شود، صفات کمالیه و جمالیه را تعریف می­کنیم:

ادامه نوشته

کسب مهارت در اصلاح نفس

تکامل عملی

کسب مهارت در اصلاح نفس

اصلاح نفس مثل شنا كردن در درياي بسيار عميق است و شنا در درياي عميق نيازمند غوّاصي است و غوّاصي هم نيازمند مهارت است، چراکه بدون مهارت نمي­توان غوّاصي كرد؛ يعني هيچ كس بدون مهارت خودش را به دريا نمي­اندازد. اصلاح نفس نیز اين­گونه است؛ يعني براي اصلاح نفس هم كه دومين مرحلة بازيابي است نياز به مهارت داريم.

ادامه نوشته

مواظبت از ایمان در کنار اصلاح نفس

تکامل عملی

مواظبت از ایمان در کنار اصلاح نفس

قرآن کریم همة افراد با ايمان را به صلح و سلام و تسليم بودن در برابر فرمان خدا دعوت مى‏كند. از منظر این کتاب آسمانی، صلح و آرامش تنها در پرتو ايمان امكان‏پذير است و تنها به اتكاء قوانين مادى هرگز جنگ و ناامنى و اضطراب از دنيا برچيده نخواهد شد؛ زيرا عالم ماده و علاقة به آن، همواره سرچشمة كشمكش­ها و تصادم­ها است و اگر نيروى معنوى ايمان، آدمى را كنترل نكند، صلح غير ممكن است. بلكه مى‏توان گفت از دعوت عمومى اين آيه، كه همة مؤمنان را بدون استثناء از هر زبان و نژاد و منطقة جغرافيايى و قشر اجتماعى، به صلح و صفا دعوت مى‏كند، استفاده مى‏شود كه در پرتو ايمان به خدا، تشكيل حكومت واحد جهانى كه صلح در ساية آن همه جا آشكار گردد امكان‏پذير است.

ادامه نوشته

دیدگاه امام خمینی رحمه ­الله دربارة اصلاح نفس

تکامل عملی

دیدگاه امام خمینی رحمه ­الله دربارة اصلاح نفس

به فرمودة امام خمینی رحمه­ الله­ علیه تمام مفاسد روحانى و اخلاقى و اعمالى، از حبّ به دنيا و غفلت از حق تعالى و آخرت است و حبّ به دنيا، سرمنشأ هر خطيئه است،[1] چنانچه تمام اصلاحات‏ نفسانى و اخلاقى و اعمالى، از توجه به حق و دار كرامت آن و از بي­ علاقگى به دنيا و عدم ركون و اعتماد به زخارف آن است.[2]

ادامه نوشته

اصلاح نفس

 تکامل عملی

فصل پنجم

مشکل دوم: اصلاح نفس

دومين مرحله از مراحل سه­گانة بازيابي نفس، مرحلة اصلاحات است؛ گاهي مشکلِ انسان اصلاحاتی است که می­خواهد انجام دهد و واقعاً نمي­داند چه چيز را و چگونه بايد اصلاح كند؟ لذا برای روشن شدن مفهوم اصلاحات، به جهات و ابعاد مختلف آن می­پردازیم:

ادامه نوشته

تساهل و تسامح از منظر شهید مطهری

تکامل عملی

تساهل و تسامح از منظر شهید مطهری

استاد معظّم شهید مرتضی مطهّری می­فرماید: امر به معروف و نهى از منكر در اسلام بيانگر اين است كه اوّلاً معروف و منكر وجود دارند و امورى عينى و مشترك و شناخت­پذير هستند و ثانياً هر فرد وظيفه دارد تا ديگران را به انجام معروف وادار سازد و از انجام منكر باز دارد؛ از اين­رو اصل امر به معروف و نهى از منكر عين مداخله و حسّاسيّت نسبت به عقايد و رفتار ديگران است و با تساهل در معناى غربى هيچ سازگارى ندارد.

ادامه نوشته

مشکلات عدم بازیابی نفس

تکامل عملی

در بحث تکامل عملی رسیدیم به دو مشکل اساسی که تا حدودی مشکل اول مورد بررسی قرار گرفت و آن این بود که اندیشه­ها، تأثیر بسزایی در روند تکاملی انسان دارد و در روایات ما نیز به این موضوع بسیار مبسوط پرداخته شده است. اینک مشکل دوم را مورد بررسی قرار می­دهیم که بازبینی نفس و یا مشکلات عدم بازبینی نفس می­باشد.

ادامه نوشته

محوریّت افکار در تکامل

تکامل عملی

محوریّت افکار در تکامل

رسیدن به معقول و کمال واقعی یعنی اينكه همة اندیشه­ها و رشدهای فکری خود را بر یک محور قرار دهیم و آن محور، ذات خداوند است. سیر تکاملی همان است كه اويس قرني به آن رسيد، اویس اگر اویس شد به خاطر این بود که آنقدر خوف داشت که اگر آية عذاب برايش مي­خواندند از هوش مي­رفت.

ادامه نوشته

کمال انسان در محاسبة اعمال

تکامل عملی

کمال انسان در محاسبة اعمال

بلند طبعی و بریدن طمع و امید از دیگران در راه تقویت عمل، بر هر مسلمانی لازم است. با رعایت این اصلِ اساسی است که شخصیتِ عملی انسان محفوظ می­ماند و در پرتو آن می­تواند سربلند و به دور از وسوسه­های شیطان درون و برون زندگی کند. آن کسی که به دنبال بررسی و محاسبة دقیق اعمال و کردار خویش است، خود را عزیز کرده و شخصیت ایمانی خود را نیز حفظ کرده است.

ادامه نوشته

اقسام تکامل

تکامل عملی

اقسام تکامل

مطلب دیگری که لازم به ذکر است این است که تکامل عملی دارای دو بُعد است:

  1. تكامل فردی
  2. تكامل جمعی

برخی از انسان­ها می­خواهند تكامل را در ابعاد شخصی سوق داده و به آن جلوة فردی دهند و  بعضی دیگر نیز می­خواهند آنرا همگانی کنند. حقيقت اين است كه سير تكاملي انسان از حيوانيت آغاز مي‌شود و به سوي انسانيت كمال مي‌يابد و اين اصل، هم دربارة فرد صدق مي‌كند و هم دربارة جامعه صادق خواهد بود.

ادامه نوشته

تکامل از منظر قرآن

تکامل عملی

تکامل از منظر قرآن

قرآن کریم در سوره هود، تکامل را در سه چیز می­داند:

«إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ أَخْبَتُوا إِلى‏ رَبِّهِمْ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فيها خالِدُون»؛[1] ‏كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند و در برابر پروردگارشان خضوع و خشوع كردند، آنها اهل بهشتند و جاودانه در آن خواهند ماند!

ادامه نوشته

سیمای متّقین و ابرار

تکامل عملی

سیمای متّقین و ابرار

امیرالمؤمنین علیه­السلام می­فرماید: «... قَدْ بَرَاهُمُ‏ الْخَوْفُ‏ بَرْيَ الْقِدَاحِ يَنْظُرُ إِلَيْهِمُ النَّاظِرُ فَيَحْسَبُهُمْ مَرْضَى وَ مَا بِالْقَوْمِ مِنْ مَرَضٍ وَ يَقُولُ لَقَدْ خُولِطُوا ...»؛[1] بیم خداوند متعال آنان را به سان پیکان­های باریکی که تراشیده شده لاغر و نحیف کرده است. کسی که آنان را می­بیند، خیال می­کند که بیمارند، در حالی که بیماری ندارند و ترس از جهنم آنان را لاغر کرده است و می­گوید: اینان دیوانه شده­اند... .

ادامه نوشته

مقام علیین در انتظار ابرار

تکامل عملی

مقام علیین در انتظار ابرار

مقام عليين در انتظار ابرار (نيكان و مقربان درگاه خداوند) است. کسانی كه نامة اعمالشان در يك ديوان كل كه بيانگر تمام اعمال مؤمنان است قرار دارد، ديوانى كه بسيار بلند مرتبه و والا مقام است. اين وعده­اي است كه خداوند در كتابش داده، چراکه وقتی هدف نامحدود شد، خدای متعال نیز مقامی را عطا می­کند که قابل فهم و درک نیست، آنجا که می­فرماید: «إِنَّ كِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِى عِلِّيِّين»؛[1] نامه اعمال نيكان در «عليّين» است!

ادامه نوشته

مراحل تکامل به لحاظ تزکیة نفس

تکامل عملی

مراحل تکامل به لحاظ تزکیة نفس

حكيم سبزواري[1] مي­گويد: انسان براي رسيدن به تكامل بايد تزكية نفس داشته باشد و تزكية نفس چندین مرحله دارد که دو مرحله از آن را اشاره می­کنیم:

1. تخليه؛ يعنى پاك سازى باطن و روان از رذايل اخلاقی.

2. تحليه؛ این کلمه از مادة «حُلّى» به معناى زيور است؛ پس تحليه يعنى به زيور آراستن. اين كلمه در علم اخلاق به معناى آراستگى به مكارم اخلاق است.

ادامه نوشته

تکامل عملی با رعایت سه کلمه

تکامل عملی

تکامل عملی با رعایت سه کلمه

در روایات و دعاهای مأثوره وارد شده است که برای شناخت خود و رسیدن به تکامل عملی و اهداف نامحدودی که برایش آفریده شده­ایم، باید سه کلمه را برای همیشه ملکة ذهنی خود قرار دهیم که نشانة ادب بنده در پیشگاه خالق اوست و آن سه کلمه این است: «هو الذی، انت الذی، انا الذی».

ادامه نوشته

عظمت روح انسانی

تکامل عملی

عظمت روح انسانی

انسان دارای دو بُعد است: 1. بُعد الهی؛ 2. بُعد مادّی.

بُعد الهي انسان نیازمند ارادة قوی و بالایی است، برخلاف جنبة مادي انسان كه نیازمند به چنین اراده­ای نیست. بُعد مادي انسان منشأ طبيعت و تمايلات حيوانى اوست و بُعد الهى او منشأ فطرت و تمايلات فوق حيوانى می­باشد. همين بُعد است كه به انسان مقامى مى­دهد كه فرشتگان به خاطر آن مقام مأمور به سجده بر انسان شده­اند، همان طور كه خداوند در جريان تكميل آخرين مرحله از مراحل وجودى انسان فرمود: «وَ نَفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحي‏ فَقَعُوا لَهُ ساجِدينَ».[1]

ادامه نوشته

توازن در انتخاب همسر زیبا و دین­دار(بخش دوم)

توازن در خانواده

توازن در انتخاب همسر زیبا و دین­دار(بخش دوم)

نکات مهم:

نکته اول: تناقض و گرفتاری غرب در مسئله زیباشناسی

از نظر برخی، حوزه­های زندگی غربی زیبایی همچون اقتصاد، زیبایی همانند ماشین محرکی است که انسان را به حرکت می­افکند و منابع اقتصادی افراد را بکار انداخته و منبع درآمد و مایه کسب و کار می­گردد. دختر زیبا و آرایش کرده می­تواند با بدن عریان در کنار ماشین آخرین مدل فروخته شود، کار بگیرد، منشی مدیر کارخانه­ای شود، مهماندار هتل­ها و رستوران­ها و هواپیماها در پروازهای داخلی و خارجی شود. زیربنای تولید و پخش و تقسیم ثروت، جلوه­ها و مظاهر زیبایی است، اما دین، اخلاق، فلسفه، علم، ادبیات و هنر همه روبناهائی محسوب می­شوند که اگر آن زیربنا یعنی زیبایی و آزادی شهوت وجود داشت، رنگ و بویی می­گیرند و گرنه جایگاه و ارزش خود را از دست می­دهند.

ادامه نوشته

توازن در انتخاب همسر زیبا و دین­دار(بخش اول)

توازن در خانواده

توازن در انتخاب همسر زیبا و دین­دار(بخش اول)

 مبحث اول: تولید آثار هنری از مبدأ حس زیبادوستی است.

فطرت انسان آن چنان زیبادوست است که خلق آثار هنری را بر پایه حس زیبادوستی می­داند، حتی «السیس کارل» در کتاب «انسان موجود ناشناخته» می­نویسد: «انسان­های ابله و دیوانه نیز توانایی تولید آثار هنری را دارند، بنابراین بیدار کردن حس زیبادوستی در نهاد انسان­ها یک ضرورت اولیه است».[1]

ادامه نوشته

تفاوت عشق و شهوت در کیفیت و هدف

توازن در خانواده

تفاوت عشق و شهوت در کیفیت و هدف

عشق توأم با فداکاری، از خودگذشتگی، سوز و گداز، هوشیاری­دهنده است و عشق از آن­رو که متصل به صفات بی­منتها و کمالیه خداوند باری تعالی است، عاشق، معشوق خود را دارای تمام صفات کامل و خصلت­های مبتکرانه می­یابد. «الیه ترجعون».

ادامه نوشته

توازن در کفویت در آیینه روایات

توازن در خانواده

توازن در کفویت در آیینه روایات:

بر دقت در انتخاب همسر، روایت اهل بیت (ع) تاکید بسیار شده است. امام صادق (ع) می فرمایند: «إِنَّمَا الْمَرْأَةُ قِلَادَةٌ فَانْظُرْ إِلَى مَا تَقَلَّدُه‏»[1] همانا زن طوق است، پس بنگر که چه طوقی به گردن می­افکنی. نبی مکرم اسلام (ص) نیز می­فرمایند: «إِنَّمَا النِّكَاحُ رِقٌّ، فَإِذَا أَنْكَحَ أَحَدُكُمْ وَلِيدَةً فَقَدْ أَرَقَّهَا، فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ‏ لِمَنْ‏ يُرِقُّ كَرِيمَتَه‏»[2] ازدواج طوق بندگی است. بنابراین هر کس از شما دختر خود را شوهر دهد او را به بندگی داده است. پس هر یک از شما باید بنگرد که دختر خود را به بندگی چه کسی می­دهد.

ادامه نوشته

توازن خانواده

بسم الله الرحمن الرحیم

توازن خانواده

هنگامی که به عالم مراجعه می­کنیم، آن را دارای موازین و قوانینی می­یابیم که نظام هستی بر آنها استوار شده است. این موازین را پروردگار متعال در نهاد آن قرار داده است. عشق و محبت زن و شوهر از سنخ همین قوانین تکوینی است که نمی­توان آن را قراردادی دانست بلکه کاملا واقعی هستند. در وِزان و مطابق قوانین تکوینی و نظام هستی، خداوند متعال موازین تشریعی نیز وضع کرده است که اگر این توازن نباشد، با آسیب­هایی روبرو خواهیم شد که زندگی را به مانند برگ­های درخت خشکیده تبدیل خواهد کرد.

ادامه نوشته

ویژگی نداهای درونی انسان

گفتار دهم (بخش سوم)

ویژگی نداهای درونی انسان

پس وجدان سرکوب شدنی است، این است که ما در بحث توازن می­گوییم اگر توازن را رعایت کنید این نداهای درونی از بین نمی­رود، نداهای تشریعی به نداهای درونی جلوه می­بخشد.

ادامه نوشته

نمونه­ هایی از بیداری وجدان در تاریخ

گفتار دهم(بخش دوم)

نمونه­ هایی از بیداری وجدان در تاریخ

در تاریخ هم داستان­هایی از این قبیل داریم؛ مثلاً در ماجرای بمباران شهر «هیروشیما» وقتی که آن افسر آمریکایی بمب را در این شهر انداخت و 90 هزار نفر بی­گناه را مقتول و مسموم و مجروح کرد و رئیس جمهور وقت آمریکا هم به او مدال افتخار داد و آنهمه تعظیم و تکریم در حقش در رسانه­ها شد، روزی در سرمقالة یک روزنامه دید که نوشته شده: «جنایت یک افسر آمریکایی در هیروشیما»، اینجا بود که وجدانش آرامش را از او گرفت و حتی در خواب هم آسایش نداشت و دیوانه شد و سرانجام هم با یک آمپول او را کشتند.

ادامه نوشته