معرفت

سیری در عالم برزخ

سکراتِ موت در دالان برزخ

بعد از مرگ و ورود به قبر، مرحله ی تازه ای برای انسان آغاز می گردد که بر اساس اعمال آدمی در دنیا جایگاه خوب یا بدی خواهد بود.

امام سجاد علیه السلام می فرماید: «إِنّ الْقَبْرَ رَوْضَةٌ مِنْ رِیَاضِ الْجَنّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ النّیرَان»[1] بدانید به درستى که قبر باغى است از باغ های بهشت یا گودالى است از گودالهای آتش، پس آن را با اعمال صالح خوابگاه و آرامگاه خود قرار دهید که شامل تمامی برزخیان می شود.[2]

منظور از قبر، قبر فیزیکی نیست بلکه دالان برزخ است که برای بعضی روضه و برای برخی حفره ای از نار و آتش می شود.  بر این اساس کسی که در دالان برزخ قرار می گیرد صورت هایی برایش کشف می شود که بسیار حالات سختی دارد و در روایات ما از آن به سکرات موت یا سختی هایی جان کندن یاد می شود.

امام رضا از پدرشان امام کاظم علیهما السلام نقل فرمودند که:

به امام صادق علیه السلام عرض شد: «مرگ را براى ما وصف فرما! فرمود: براى مؤمن مثل خوشبوترین گلها است که آن را می بوید و از بوى خوش آن از حال می رود و خستگى و درد از او منقطع می شود و براى کافر مانند نیش افعى و عقرب، بلکه سخت تر است.»

 سؤال شد: «بعضى مى گویند: مرگ از تکّه تکّه شدن با ارّه و قیچى و کوبیده شدن با سنگ و چرخاندن سنگ آسیاها بر حدقه ی چشم سخت تر است، (نظر شما چیست)؟»

حضرت فرمودند: «براى بعضى از کافرین و فاجرین همین طور است، آیا از این افراد، کسى را که این سختیها را می کشد ندیده اید؟ و آن چیزى که از این هم شدیدتر است عذاب آخرت است؛ زیرا از عذاب دنیا سخت تر و شدیدتر است.»

گفته شد: «پس چرا ما می بینیم که جان کندن بر بعضى از کفّار آسان است و در حالى که می خندد و سخن می گوید، می میرد و بعضى از مؤمنین هم همین طورند؟ ولى بعضى از مؤمنین و کافرین در هنگام سکرات موت دچار این سختیها می شوند؟»

حضرت فرمودند: «راحتى مؤمن در آن حال، ثواب زودرس است و سختى هنگام مرگ براى او باعث پاک شدن از گناه است تا با پاکى و تمیزى به آخرت وارد شود و بدون هیچ مانعى استحقاق ثواب ابدى را داشته باشد و امّا راحتى کافر در آن حال، بخاطر آن است که اجر نیکی های خود را بطور تمام و کمال در دنیا دریافت دارد و وقتى وارد آخرت می شود جز عذاب نبیند. سختى حال کافر در موقع مرگ، آغاز عذاب او است و این بخاطر آن است که خداوند عادل است و ظلم نمی کند.» [3]

[1]. الامالی للطوسی، ص28.

[2]. تسنیم، ج18، ص134.

[3]. عیون اخبار الرضا، ج1، ص561.