معرفت

جایگاه دنیا در مسیر آخرت

باید دانست که اگر انسان وابسته دنیا نشود حب دنیا همیشه مذموم نیست. در واقع دنیا راه رسیدن به آخرت است. همانگونه که در روایتی از رسول خدا صلی الله علیه و اله آمده: « الدُّنْيَا مَزْرَعَةُ الْآخِرَة»[1] دنیا مزرعه آخرت است. یعنی اگر انسان در این دنیا با معارف رفیع اسلامی و دینی رشد یابد و این معارف در جانش ریشه کند، در آخرت توشه ای بسیار عظیم خواهد داشت که در سختی ها و سکرات به فریادش رسیده می شود. پس اینگونه دنیا مزرعه آخرت است که توشه آخرت در این دنیا کاشته می شود.

امام باقر علیه السلام می فرماید: «نِعمَ العَونُ الدّنیَا عَلَی طَلَبِ الآخِرَةِ»[2] دنیا کمک خوبی است برای رسیدن به آخرت. اسلام ثروتی را می پسندد که به وسیله ی آن سرای دیگر طلب شود. اسلام ثروتی را خواهان است که مایه ی فساد در زمین و فراموش کردن ارزش های انسانی و گرفتار شدن در مسابقه جنون آمیز «تکاثر» نگردد و انسان را به خودپرستی و خود برتربینی و تحقیر دیگران و حتی رویارویی با خدا و پیامبر خدا نکشاند؛ وسیله‌ای باشد برای استفاده ی همگان برای پرکردن خلأهای موجود اقتصادی، برای مرهم نهادن بر زخمهای جانکاه محرومان و برای رسیدن به نیازها و مشکلات مستضعفان.

علاقه به چنین ثروتی با چنین هدفهای مقدسی علاقه به دنیا نیست، بلکه علاقه به آخرت است؛ چنانکه در حدیثی می خوانیم که یکی از یاران امام صادق علیه السلام خدمتش آمد و شکایت کرد که ما دنبال دنیا هستیم و به آن علاقه مندیم از این می ترسیم که دنیا پرست باشیم! امام که پاکی و تقوای آن مرد را می دانست، فرمود: «با این ثروت دنیا چه می خواهی انجام دهی؟»

در پاسخ عرض کرد: هزینه خود و خانواده ام را تهیه کنم و به خویشاوندانم کمک نمایم و در راه خدا انفاق نمایم و حج و عمره به جا آورم امام فرمود: «لَیسَ هَذَا طَلَبُ الدّنیَا هَذَا طَلَبُ الآخِرَةِ»[3]؛ این دنیا طلبی نیست، این طلب آخرت است

[1]. تنبیه الخواطر و نزهه النواظر، ج1، ص183.

[2]. کافی، ج5، ص73.

[3]. الکافی، ج5، ص72.