ویژگی های رهبر در آیات قرآن
حکومت اسلامی
ویژگی های رهبر در آیات قرآن
آنچه که بر صدق دو صفت مهم یعنی داناترین فرد در سیاست و عالمترین در احکام بودن، از آیات قرآن دلالت دارد، آیه ذیل است:
«أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِنْ بَني إِسْرائيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسى إِذْ قالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنا مَلِكاً نُقاتِلْ في سَبيلِ اللَّهِ»،[1] «وَ قالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طالُوتَ مَلِكاً قالُوا أَنَّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنا وَ نَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَ لَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمالِ قالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاهُ عَلَيْكُمْ وَ زادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ وَ اللَّهُ يُؤْتي مُلْكَهُ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَليمٌ».[2]
آيا مشاهده نكردى جمعى از بنى اسرائيل را بعد از موسى، كه به پيامبر خود گفتند: «زمامدار (و فرماندهى) براى ما انتخاب كن! تا (زير فرمان او) در راه خدا پيكار كنيم. پيامبرشان به آنها گفت: «خداوند «طالوت» را براى زمامدارى شما مبعوث (و انتخاب) كرده است.» گفتند: «چگونه او بر ما حكومت كند، با اينكه ما از او شايستهتريم و او ثروت زيادى ندارد؟!» گفت: «خدا او را بر شما برگزيده و او را در علم و (قدرت) جسم، وسعت بخشيده است. خداوند، ملكش را به هر كس بخواهد مى بخشد و احسان خداوند وسيع است و (از لياقت افراد براى منصب ها) آگاه است.»
پروردگار حکیم بعد از آنکه بنیاسرائیل به حاکمِ منسوب از قِبَل او اعتراض نمودند و دلیل برتری حاکم را خواسته اند، فرمود: خدا میداند که چه کسی را برگزیند و او را در علم و قدرت توانایی بی شماری دهد.
با این بیان، آنچه را که در مورد افضلیت حاکم بر دیگران و سایر مردمان ثابت شد، اعلمیت اوست. بنابراین هنگامی که در یک مملکت، مفضول و افضل هر دو وجود داشته باشند، این آیه به عدم حقانیت مفضول بر افضل حکم می کند و آراء مردم هم باید به نفع حاکمِ افضل باشد، چنانچه از دو آیه دیگر نیز استفاده می شود:
«أَ فَمَنْ يَهْدي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلاَّ أَنْ يُهْدى»؛[3] آيا كسى كه هدايت به سوى حق مى كند براى پيروى شايستهتر است، يا آن كس كه خود هدايت نمى شود مگر هدايتش كنند؟
در این آیه، معیار متابعت از رهبران را «أحقیت» و «شایسته بودن» دانست.
«قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْباب»؛[4] بگو: آيا كسانى كه مى دانند با كسانى كه نمى دانند يكسانند؟! تنها خردمندان متذكّر مى شوند (که عالم و جاهل مساوی نیستند)!