معرفت

حکومت اسلامی

بیان شد که خوارج در مسئله حکمیت و پس از آن ایجاد شدند و با حکومت اسلامی امام علی علیه السلام مخالفت کردند و گفتند حکم تنها از آن خداست. حال به رد نظریات این گروه بر اساس فرمایشات مولا علی علیه السلام می‌پردازیم.

علت بطلان شعار خوارج

در این عبارت حضرت که فرمود: «کَلِمَةُ حَقٍّ یُرَادُ بِهَا بَاطِلٌ» دو نکته اشاره شده است:

نکتة اول: شعار خوارج سخنی حق است؛ به دلیل این که این کلام متّخذ از کتاب با محتوای الهی است، آن جایی که می ­فرماید:

«إِنِ الحُکمُ إِلَّا للهِ یَقُصُّ الحَقَّ وَ هُوَ خَیرُ الفَاصِلِینَ»؛[1] فرمانی نیست به جز این که خدا بخواهد، او برای آسایش مردم به حق دستور می ­دهد و اوست که بهترین حکم‌فرمایان است.

نکتة دوم: بعد از آنکه کلامشان محکوم به صحت شد، حضرت نسبت بطلان به مراد آنها داد؛ زیرا اولاً؛ مقصودشان از این شعار اگر این باشد که تمام احکام باید از جانب خدواند متعال بیان گردد و از میان مردم کسی قادر به جعل و بیان حکمی نیست، در پاسخ می­ گوییم: بسیاری از احکام در قرآن نیست؛ مثلا امر به نماز در کتاب الهی آمده و لکن تشقیق نماز به دو رکعت در صبح و هفت رکعت در شامگاه و هشت رکعت در ظهر و عصر از جانب حضرت رسول صلی­الله­ علیه ­و آله بیان شده است.

ثانیاً؛ اگر مرادشان نفی امارت و ریاست و حکومت باشد، حضرت مشروحاً جواب آنها را بیان داشت که «وَ لکِن هؤُلاءِ یَقُولُونَ: لا اِمرَةَ»[2]؛ اینان می­ پندارند که برای بشر نباید امارت و ریاستی باشد؛ برای اینکه امارت و حکومت از ناحیه خداست و برای آدمی، حق حکم در ایجاد مصلحت و دفع مفسده و حق امر و فرمان و امضاء در امور کسی نیست.

اما ما می­ گوییم: برای هر فردی از افراد جامعه امیری نیاز است؛ خواه آن امیر، عادل بوده یا فاجر و فاسق باشد؛ زیرا اساس هر امارتی مقتضی اجرای قوانین همان حکومت را دارد و بر این اساس امیران و فرمانروایان مجری قانون بوده و نظام جامعه محفوظ و کشور از هجوم بیگانه در امان خواهد بود و مردم از غارتگران زالو صفت ایمن می ­مانند.