معرفت

گوهر آرامش

 موانع آرامش از ديدگاه قرآن و حديث

12. قرض گرفتن

 از جمله چیزهایی که در اسلام مذمت شده است، مسأله قرض گرفتن می باشد، قرض نمودن گرچه در مواردی لازم و ضروری و حتی واجب است، امّا در اکثر موارد ضرورت ندارد و انسان می تواند با کمی صبر و تحمل و توکل بر خداوند مشکلش را حل نماید و دست نیاز به سوی کسی دراز نکند و سیرة عملی معصومین (ع) هم چنین بوده است که جز در موارد ضروری قرض نمی كردند.

در روایات آثار و ضررهای زیادی برای آن ذکر شده است که از مهمترین آنها این است که آرامش و آسایش روحی را از انسان سلب می کند و مانند بند و زنجیری بر گردن انسان، موجب نگرانی و غم و غصه و ناراحتی انسان می گردد.

در روایت آمده است که: کسی که هیچ دِین و قرضی از مردم بر عهده اش نیست، کامل ترین آرامش را دارد: «مَن لَیسَ عَلَیهِ دَینٌ مِنَ النَّاسِ أَروح».[1]

در روایتی دیگری نیز آمده است که: «إِیَّاکُم وَ الدِّین فَإِنَّهُ هم فِی اللَِیلِ وَ ذل بِالنَِهار»؛[2] از قرض گرفتن بپرهیزید؛ زیرا موجب ناراحتی و نگرانی شما در شب و خواری در روز می گردد.

انسان وقتی از کسی قرض می گیرد تا وقتی که آن را پرداخت نکرده، همواره نگران و مضطرب است که مبادا نتواند قرضش را ادا نماید و همواره در فکر و انتظار رسیدن مهلت پرداخت بدهی خود می باشد و این حالت انتظار، وقتی مداوم و پیوسته باشد، موجب نگرانی و اضطراب انسان می گردد.

پیامبر اکرم (ص) در رابطه با عدم درخواست از دیگران می فرمایند: «إِستَغنُوا عَنِ النَّاسِ وَ لَو بِشُوص السِّوَاک»؛[3] خود را از مردم بى نياز كنيد و چيزى از آنان نطلبيد، اگر چه يك رشته چوب و يا مسواك آنان باشد.

زهر است مطاع خلق هر چند دوا باشد ***  حاجت ز كى مى خواهى جائى كه خدا باشد