معرفت

گوهر آرامش

 موانع آرامش از ديدگاه قرآن و حديث

5. جهل به آینده و افسوس بر گذشته

افسوس بر گذشته و ترس از آینده از جمله عوامل مهم نگرانی و تشویش است، گاهی نگرانی و اضطراب انسان به خاطر آینده است که به صورت مبهم و تاریک در برابر فکر انسان خودنمایی می کند. احتمال زوال نعمت ها، گرفتاری در چنگال دشمن، ضعف و ناتوانی و درماندگی و احتیاج، همه اینها آدمی را رنج می دهد؛ اما ایمان به خداوند رحیم و مهربان که همواره کفایت بندگانش را برعهده دارد، می تواند این گونه نگرانی ها را از بین ببرد و به او آرامش دهد که تو در برابر حوادث آینده، درمانده و ناتوان نیستی و خدایی داری توانا و مهربان که همواره هدایت کننده بندگانش می باشد.

اگر کسی تسلیم این دو عامل زیانبار شود و صفحه خاطر خود را میدان تاخت و تاز تخیلات دیروز و فردا قرار دهد و به واقعیتهای زندگی آن طور که باید توجه نکند، عمر گرانبهایش را با اندیشه های پوچ و اوهام رنج آور و دردناک طی خواهد کرد، برای نجات از این بدبختی و تیره روزی باید تصمیم قاطع بگیرد و  فکر گذشته و آینده را از سر بدر کند و به امروز موجود بپردازد و از هر فرصتی که در اختیار دارد حداکثر استفاده را بنماید.

خداوند در قرآن کریم به مؤمنان اینچنین سفارش فرموده است که: «وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ»؛[1]و اگر مؤمنید، سستی مکنید و غمگین مشوید که شما برترید.

«لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‏ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُم‏»؛[2] تا بر آنچه از دست شما رفته اندو هگین نشوید و به (سبب) آنچه به شما داده است شادمانی نکنید.

حضرت علی (ع) در روایتی می فرمایند: «لاتشعر قلبک الهم علی ما فات فیشغلک عن الاستعداد بما هو آت»؛[3]افسوسهای گذشته را در دل خود بیدار مکن که تو را از آمادگی پیروزیهایی که در پیش داری باز می دارد.

آن حضرت در روایت دیگری می فرمایند: «لَا تَحْمِلْ هَمَّ يَوْمِكَ الَّذِي لَمْ يَأْتِكَ عَلَى هَمِّ يَوْمِكَ الَّذِي قَدْ أَتَاك»؛[4]غصه فردای نیامده را بر امروز موجودت تحمیل مکن و بار روز حاضرت را بی جهت سنگین منما.